Ly hôn khi vợ hoặc chồng mất tích là tình huống pháp lý không hiếm gặp trong thực tế. Nhiều người rơi vào hoàn cảnh vợ hoặc chồng đột ngột rời khỏi nơi cư trú, cắt đứt liên lạc trong thời gian dài, không hợp tác giải quyết quan hệ hôn nhân, khiến người ở lại lúng túng, không biết có thể ly hôn hay không và phải làm thế nào cho đúng pháp luật. Việc xác định đúng tình trạng này có ý nghĩa quyết định, giúp người yêu cầu lựa chọn phương án phù hợp, tránh kéo dài thời gian và phát sinh rủi ro pháp lý.
1. Phân biệt giữa “mất liên lạc” và “mất tích”
1.1. Trường hợp vợ hoặc chồng mất liên lạc
Mất liên lạc là tình trạng một bên không còn liên hệ với gia đình, không rõ nơi cư trú, nhưng chưa có quyết định của Tòa án tuyên bố mất tích. Trong trường hợp này:
- Người vắng mặt vẫn được coi là đang tồn tại về mặt pháp lý;
- Quan hệ hôn nhân chưa bị ảnh hưởng bởi tình trạng mất tích;
- Bên còn lại có quyền yêu cầu ly hôn đơn phương theo thủ tục chung.
Tòa án sẽ thụ lý vụ án ly hôn, thực hiện việc xác minh nơi cư trú, niêm yết công khai các văn bản tố tụng và có thể xét xử vắng mặt bị đơn nếu không xác định được địa chỉ.
1.2. Trường hợp vợ hoặc chồng mất tích
Một người chỉ được coi là mất tích khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định tại Điều 68 Bộ luật Dân sự 2015:
- Biệt tích từ hai năm liên tục trở lên mà không có tin tức xác thực về việc người đó còn sống hay đã chết;
- Đã áp dụng đầy đủ các biện pháp tìm kiếm theo quy định của pháp luật;
- Và phải có Quyết định tuyên bố mất tích của Tòa án.
Theo Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, nếu một bên vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà bên kia bị tuyên bố mất tích thì Tòa án có thể giải quyết cho ly hôn.
Như vậy, để ly hôn khi vợ hoặc chồng mất tích, cần thực hiện thủ tục yêu cầu Tòa án tuyên bố mất tích trước. Và chỉ khi có quyết định này, người vắng mặt mới chính thức mang tình trạng pháp lý là “mất tích” và Tòa án mới có thể tiến hành giải quyết cho ly hôn.
2. Ly hôn khi vợ hoặc chồng mất tích
Trong trường hợp tuyên bố mất tích trước khi ly hôn, người yêu cầu cần thực hiện theo đúng trình tự thủ tục pháp luật quy định.
2.1. Thủ tục yêu cầu Tòa án tuyên bố mất tích
Người có quyền lợi liên quan nộp hồ sơ yêu cầu tuyên bố mất tích đối với vợ hoặc chồng, gồm:
- Đơn yêu cầu tuyên bố mất tích;
- Tài liệu chứng minh việc tìm kiếm trong hai năm liên tục như thông báo tìm kiếm, xác nhận của công an, chính quyền địa phương;
- Chứng minh nhân dân/ Căn cước công dân của người yêu cầu
- Giấy đăng ký kết hôn.
Sau khi thụ lý, Tòa án sẽ thông báo tìm kiếm trong thời hạn 04 tháng. Nếu hết thời hạn này mà vẫn không có tin tức, Tòa án sẽ ban hành Quyết định tuyên bố mất tích.
2.2. Thủ tục ly hôn sau khi có quyết định tuyên bố mất tích
Sau khi có quyết định tuyên bố mất tích, người yêu cầu có thể nộp đơn ly hôn đơn phương tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền. Hồ sơ ly hôn bao gồm:
- Đơn xin ly hôn đơn phương;
- Giấy chứng nhận kết hôn;
- Quyết định tuyên bố mất tích của Tòa án;
- Bản sao căn cước công dân của người yêu cầu;
- Giấy khai sinh con chung và giấy tờ về tài sản chung (nếu có).
3. Các vấn đề liên quan đến quyền nuôi con và tài sản khi ly hôn với người mất tích
Về quyền nuôi con: Tòa án sẽ căn cứ vào điều kiện thực tế để giao con cho người có khả năng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục tốt hơn, bảo đảm tối đa quyền lợi của con chưa thành niên.
Về chia tài sản: Trong trường hợp không có tranh chấp, tài sản được chia theo nguyên tắc thỏa thuận. Còn trong trường hợp nếu có tranh chấp, Tòa án sẽ phân chia theo quy định pháp luật.
4. Khuyến nghị của Công ty Luật TNHH MV
Trong thực tiễn, nhiều vụ việc bị kéo dài do:
- Không xác định đúng tình trạng pháp lý của người vắng mặt;
- Chuẩn bị hồ sơ chứng minh việc tìm kiếm chưa đầy đủ;
- Lựa chọn sai phương án giải quyết ngay từ đầu.
Vì vậy, người có nhu cầu ly hôn trong trường hợp này nên được tư vấn pháp lý cụ thể, để đảm bảo quyền lợi và hạn chế rủi ro.
Ly hôn khi vợ hoặc chồng mất tích hoàn toàn được pháp luật cho phép, nhưng cần thực hiện đúng trình tự, thủ tục tương ứng với từng tình huống cụ thể. Nếu người kia đã biệt tích lâu năm, việc yêu cầu tuyên bố mất tích trước khi ly hôn sẽ tạo nền tảng pháp lý vững chắc, giúp người ở lại sớm ổn định cuộc sống và tránh tranh chấp về sau.
Công ty Luật TNHH MV khuyến nghị, trong các trường hợp ly hôn có yếu tố mất tích, người dân nên chủ động tham vấn luật sư để được hướng dẫn đầy đủ hồ sơ, thủ tục và lựa chọn phương án phù hợp nhất với hoàn cảnh thực tế.
